Onzekerheid bij ondernemers door handhaving schijnzelfstandigheid

Al enige tijd is er veel te doen om de wet over schijnzelfstandigheid. In 2016 werd de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA) ingevoerd, met als doel schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Kort gezegd: het moet duidelijk zijn of iemand écht zelfstandig ondernemer is of dat de werkzaamheden lijken op werken in  loondienst. Jarenlang werd deze wet echter niet strikt gehandhaafd door de Belastingdienst vanwege een zogenoemd handhavingsmoratorium. Maar vanaf 1 januari 2025 verandert dat: de Belastingdienst gaat actief controleren. Wij vertellen je wat dit betekent voor ondernemers.

Onrust door onduidelijkheid

De aankondiging dat het handhavingsmoratorium wordt opgeheven en de Belastingdienst weer actief gaat controleren, heeft tot veel onrust geleid bij ondernemers. Op de arbeidsmarkt wordt veelvuldig gebruikgemaakt van zzp’ers. Sinds bekend is gemaakt dat de belastingdienst gaat handhaven, is het voor de ondernemer steeds de vraag of er sprake is van schijnzelfstandigheid als een zzp’er wordt ingezet. Kan dit op basis van een overeenkomst van de opdracht of is er eigenlijk sprake van een dienstverband met alle gevolgen van dien? Om de onduidelijkheid en onrust op dit punt weg te nemen, heeft het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) een webmodule geïntroduceerd die op de website van de Rijksoverheid kan worden geraadpleegd (www.beoordelingarbeidsrelatie.nl). Hiermee kan de ondernemer meer duidelijkheid verkrijgen of er volgens de Belastingdienst al dan niet sprake is van arbeid in loondienst.

Wanneer is er sprake van arbeid in loondienst?

Wanneer sprake is van een gezagsverhouding en de arbeid persoonlijk dient te worden verricht tegen betaling van loon, is sprake van arbeid in loondienst. Als in dat geval toch wordt gewerkt als zelfstandige (zzp’er), is sprake van schijnzelfstandigheid en kan de Belastingdienst tot handhaving overgaan. De drie hiervoor genoemde kenmerken (gezagsverhouding, persoonlijke arbeid en loon) vormen de basis voor de beoordeling door de Belastingdienst. Daarbij neemt de Belastingdienst de door de Hoge Raad in het zogenaamde Deliveroo-arrest geformuleerde gezichtspunten als leidraad.

Het Deliveroo-arrest

Een belangrijk moment in de discussie over schijnzelfstandigheid was het zogenaamde Deliveroo-arrest van de Hoge Raad in 2023. In deze zaak ging het om de vraag of maaltijdbezorgers van Deliveroo echt zelfstandige ondernemers (zzp’ers) waren of eigenlijk werknemers in loondienst. De uitspraak bracht meer duidelijkheid: de Hoge Raad formuleerde een aantal criteria waarmee beoordeeld kan worden of er sprake is van een arbeidsovereenkomst of van zelfstandigheid:

1. De aard en de duur van de werkzaamheden.
2. De wijze waarop de werkzaamheden en de werktijden worden bepaald.
3. De mate waarin degene die de werkzaamheden verricht en de door hem te verrichten werkzaamheden onderdeel zijn van de organisatie en de bedrijfsvoering van de opdrachtgever.
4. Al dan niet de verplichting om de werkzaamheden persoonlijk uit te voeren.
5. De wijze waarop de afspraken tussen partijen tot stand zijn gekomen.
6. De wijze waarop de beloning wordt bepaald en uitgevoerd (bruto of met btw).
7. De hoogte van de beloning.
8. Loopt degene die de werkzaamheden verricht een commercieel risico (ondernemersrisico).
9. De mate waarin degene die de werkzaamheden verricht zich als ondernemer gedraagt of kan gedragen.

Het handhavingsplan van de Belastingdienst

Inmiddels heeft de Belastingdienst het Handelingsplan arbeidsrelaties (tranche 2025) gepubliceerd. De strategie van de Belastingdienst is gericht op de bereidheid van ondernemers om uit zichzelf de fiscale regels na te leven. Vanaf 1 januari 2025 zullen er weer handhavingsactiviteiten gaan plaatsvinden door de Belastingdienst in de vorm van een bedrijfsbezoek en/of boekenonderzoek. Uitgangspunt daarbij is een “zachte landing”. De Belastingdienst kan een bedrijfsbezoek afleggen en de ondernemer adviseren over de kwalificatie van de arbeidsrelaties en mogelijke risico’s op schijnzelfstandigheid.

Hoe treedt de Belastingdienst op bij schijnzelfstandigheid?

Als de Belastingdienst inschat dat sprake is van grote risico’s of de ondernemer blijft werken met schijnzelfstandigen, dan kan een boekenonderzoek worden ingesteld. Als daarbij duidelijk wordt dat de fiscale regels door de ondernemer niet worden nageleefd, dan kunnen de verschuldigde loonheffingen, al dan niet na het geven van correctieverplichtingen, door de Belastingdienst worden nageheven. Daarbij gaat de Belastingdienst in beginsel niet verder terug dan 1 januari 2025. Ook worden door de Belastingdienst geen vergrijpboetes opgelegd aan partijen die aantoonbaar bezig zijn met de juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie. 

Vooroverleg en modelovereenkomsten

De mogelijkheid tot vooroverleg met de Belastingdienst blijft bestaan. De ondernemer kan dus met de Belastingdienst in overleg treden over de kwalificatie van de arbeidsrelatie. Ook kunnen de bestaande, thans geldende, modelovereenkomsten nog worden gebruikt tot 1 januari 2029. Daarbij is uiteraard wel van belang dat er door partijen wordt gewerkt volgens de voorwaarden in de modelovereenkomst.   

Werkt u met zelfstandigen?

Wanneer u als ondernemer met zzp’ers werkt, is het van belang dat u duidelijke afspraken maakt, deze afspraken schriftelijk vastlegt en bovenal dat de afspraken aansluiten bij de daadwerkelijke situatie. Voorkomen dient te worden dat sprake is van schijnzelfstandigheid. Op de websites van de Rijksoverheid en Belastingdienst is hierover de nodige informatie terug te vinden. Wanneer er onduidelijkheid bestaat over de kwalificatie van de arbeidsrelatie, is het altijd verstandig om hierover advies in te winnen. Uiteraard kunt u hiervoor bij Boers Advocaten terecht. 

Contact

Voor meer informatie of een passend advies kunt u contact opnemen met Erick Quaars via tfquaars@boersadvocaten.nl of (0318) 522 404.