Een nieuwe aanpak van de Arbeidsinspectie in ongevalsonderzoek
Geplaatst: 21 maart 2024
Leestijd: 6 minuten
Wij kijken verder dan de zaak
Geplaatst: 21 maart 2024
Leestijd: 6 minuten
Het aantal arbeidsongevallen blijft al jaren steken op een zorgwekkend niveau, met jaarlijks tussen de 3.500 en 4.500 meldingen. In een streven naar effectievere preventie, heeft de Nederlandse Arbeidsinspectie in 2018 een nieuwe benadering van ongevalsonderzoek geïntroduceerd, resulterend in het gedifferentieerde Aanpak Ongevalsonderzoek (GAO). In dit eerste deel van de blogreeks nemen we een kijkje in de evolutie van deze aanpak.
Tot het jaar 2018 was het standaardprotocol van de Arbeidsinspectie na een arbeidsongeval eenduidig. De inspectie voerde zelf een diepgaand onderzoek uit naar mogelijke overtredingen van de Arbowet. Bij geconstateerde overtredingen werd onvermijdelijk een boeterapport opgesteld. Dit traditionele proces richtte zich vooral op de handhaving van regelgeving, maar het bleek niet altijd even effectief. Het bewustzijn bij werkgevers ten aanzien van de veiligheid op de werkvloer werd namelijk niet vergroot. In een poging een meer doeltreffende aanpak te ontwikkelen en werkgevers actiever te betrekken bij het verbeterproces, zette de Arbeidsinspectie in oktober 2020 een nieuwe koers in. Met als uiteindelijke doel: het proactief verbeteren van de veiligheid op de werkvloer en het voorkomen van toekomstige arbeidsongevallen.
In de zoektocht naar een effectievere aanpak startte de Arbeidsinspectie in oktober 2020 een pilot. Het resultaat: de Gedifferentieerde Aanpak Ongevalsonderzoek (GAO). Een aanpak waarin werkgevers actief betrokken worden in het voorkomen van arbeidsongevallen. De pilotperiode van de GAO leverde waardevolle inzichten op in het potentieel van een nieuwe aanpak. Werkgevers bleken meer betrokken en gemotiveerd om bij te dragen aan het onderzoek en de verbetering van veiligheidspraktijken. Dit leidde tot de officiële implementatie en doorontwikkeling van de GAO, die nu sinds 2022 operationeel is.
Met ingang van 1 januari 2023 heeft de GAO duidelijke kaders neergezet voor ongevalsonderzoeken. Werkgevers kunnen nu te maken krijgen met drie verschillende interventiemogelijkheden. De verschuiving naar een meer interactieve benadering heeft actief bijdragen aan het leerproces na een arbeidsongeval.
Volgens de kaders van de GAO, heeft de Arbeidsinspectie nu drie interventies tot haar beschikking:
De GAO introduceert in feite een simplificatie van het proces, waarbij wordt gestuurd op de “werkgeversrapportage, tenzij” methode. Dit betekent dat de werkgever standaard wordt gevraagd een rapportage op te stellen, tenzij er redenen zijn om dit niet te doen. In dat geval neemt de Arbeidsinspectie alsnog de leiding in het onderzoek.
De GAO-werkwijze is als volgt:
Stap 1. Bij een melding gaat de Arbeidsinspectie snel ter plaatse, legt de feiten vast en verzamelt bewijzen en documenten.
Stap 2. Tenzij sprake is van uitzonderingsgevallen, vraagt de Arbeidsinspectie de werkgever om zelf het ongeval te onderzoeken en een werkgeversrapportage op te stellen.
Stap 3. De Arbeidsinspectie beoordeelt de rapportage en het verbeterplan. Bij afkeuring krijgt de werkgever de kans om aanpassingen te maken.
Stap 4. Wordt de rapportage en/of het verbeterplan ook na de tweede beoordeling afgekeurd, dan volgt er alsnog een volledig ongevalsonderzoek door de Arbeidsinspectie.
Stap 5. Bij goedkeuring kan een vervolginspectie plaatsvinden. Het doel van de vervolginspectie is om te beoordelen of de werkgever het verbeterplan voldoende heeft geïmplementeerd.
Stap 6. Er kan worden gehandhaafd als uit het ongevalsonderzoek van de Arbeidsinspectie blijkt dat de werkgever een overtreding heeft begaan die de directe aanleiding is van het ongeval of als uit de vervolginspectie blijkt dat de werkgever een overtreding heeft begaan.
Er zijn echter ook een aantal situaties waarin een werkgeversrapportage niet passend is. Dit betreffen de volgende uitzonderingen:
Een werkgever mag het opstellen van de werkgeversrapportage ook weigeren. De Arbeidsinspectie voert dan zelf een ongevalsonderzoek uit. Immers, alleen als de werkgever gemotiveerd is om aan de slag te gaan met de werkgeversrapportage, is een dergelijke rapportage zinvol.
Verder voert de Arbeidsinspectie altijd zélf een ongevalsonderzoek uit als sprake is van:
Daarnaast zijn er nog enkele andere uitzonderingen waarbij de Arbeidsinspectie ongevalsonderzoek doet. Hierbij kan gedacht worden aan uitzonderlijk ernstig blijvend letsel of als uit de handhavingshistorie blijkt dat een werkgeversrapportage niet passend is.
De Arbeidsinspectie heeft behalve een handreiking ook zelfinspectietools ontwikkeld voor werkgevers die zelf onderzoek doen naar het ongeval. Op die wijze kunnen werkgevers controleren of alle stappen uit het ongevalsonderzoek zijn doorlopen, voordat de rapportage en het verbeterplan definitief worden ingediend. Met de zelfinspectietools kan per onderwerp worden gecontroleerd hoe uw bedrijf ervoor staat en kunt u kijken naar uw bedrijf zoals de inspecteur dat zou doen.
In het volgende deel van deze blogreeks duiken we dieper in op de handreiking en zelfinspectietools voor werkgevers en wat er van hen wordt verwacht bij deze zelfinspectie.
Bent u werkgever en wenst u meer informatie of deskundige begeleiding bij een arbeidsongeval? Neem gerust contact op met onze letselschade advocaat, mr. Eugénie Ponjee-Scheurwater, via eponjee@boersadvocaten.nl of telefonisch 06 19 36 11 36.
