AI als juridisch adviseur: kan ik AI inschakelen als advocaat?

De juridische wereld is altijd in beweging. Waarbij nieuwe technologieën de manier veranderen hoe er wordt gewerkt, gecommuniceerd en informatie wordt verwerkt. De opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) is een van deze technologieën. Steeds vaker klinkt de vraag welke rol AI moet krijgen in de juridische praktijk. Regelmatig hoor ik mensen die Chat GPT of een aan Large Language Model (LLM) gebruiken voor juridisch advies. Toch is het belangrijk om nuchter te blijven: AI kan naast voordelen ook grote risico’s met zich meebrengen. In deze blog bespreken wij de voordelen én valkuilen van het gebruik van AI in juridische geschillen.

De rol van AI in de advocatuur

AI-toepassingen zijn in opkomst in bijna alle sectoren. De juridische sector is daarin geen uitzondering. Zoals in andere vakgebieden is gebleken, kan het een goede assistent zijn. Denk aan systemen die binnen enkele seconden grote hoeveelheden documenten kunnen doorzoeken, jurisprudentie kunnen samenvatten, nieuwe inzichten geven of zelfs een eerste opzet van een overeenkomst kunnen opstellen.

Simpele en complexe rechtsvragen worden in een paar tellen beantwoord. Maar: snelheid is niet hetzelfde als betrouwbaarheid.

Onjuiste of verzonnen informatie?

AI-tools zijn getraind op het scannen van grote hoeveelheden tekst en produceren vaak overtuigend klinkende antwoorden. Maar zijn deze antwoorden altijd juist? Daar kun je niet automatisch vanuit gaan, zeker niet wanneer het gaat om juridische vragen. Sterker nog: AI tools staan erom bekend regelmatig informatie te verzinnen. 

Sommige advocaten testen nu al in de praktijk hoe goed een LLM hun stukken kan schrijven. Conclusie: niet heel goed. Recent had een advocaat haar conclusie van antwoord volledig, althans gedeeltelijk, door een AI laten opstellen. De uitspraken waarnaar verwezen werd in het stuk sloegen op een heel ander rechtsgebied of bestonden helemaal niet. De advocaat had aangevoerd dat dit kwam door het verkeerd converteren van het bestand. Dat geloofde de rechtbank niet. De zaak heeft ze ook verloren. 

Ook binnen de Nederlandse rechtspraak is AI-gebruik al meer dan eens voorgekomen. Een rechter uit Nijmegen gebruikte AI voor een zaak. Het betrof een burenruzie waarbij een buur door een dakopbouw lichtinval op de zonnepanelen van de andere buurman had ontnomen. De rechter heeft voor de berekening van de schade aan Chat GPT gevraagd wat de gemiddelde stroomkosten waren over een periode. Gelet op het feit dat het een taalprogramma is en geen zoekmachine, kreeg deze uitspraak veel kritiek. 

Onze persoonlijke testen bevestigen het beeld dat de jurisprudentie schetst over AI-gebruik. Wij hadden bijvoorbeeld vragen gesteld over een simpele civiele rechtsvraag aan verschillende AI-modellen. Door de AI-modellen werden vijf verschillende uitspraken opgesomd die zagen op het bestuurs- en strafrecht (en dus niet het burgerlijk recht)!

AI in plaats van een juridische expert?

Kan AI dan geen hulp bieden als je een juridisch geschil hebt? Ja en nee. De meeste AI-tools zijn slecht in het beantwoorden van juridische vragen. Ze geven heel af en toe een redelijk (maar niet goed) advies, maar in verreweg de meeste gevallen geeft Artificial Intelligence een heel overtuigend antwoord waar essentiële elementen missen. Dit kan bij juridische geschillen grote gevolgen met zich meebrengen.

Voor wie is AI dan wel handig? Voornamelijk juridische experts die de kennis al eigen zijn. Zij kunnen herkennen wanneer elementen ontbreken en de AI-tools hierop wijzen. Wanneer dit gebeurt, kan AI goede resultaten bieden. Maar als deze kennis ontbreekt, dan geeft Artificial Intelligence een vals gevoel van zekerheid en worden snel fouten gemaakt.

Praktijkvoorbeeld van AI-gebruik: verkoopovereenkomst woning

Ook bij cliënten kan het misgaan. Een particulier liet door AI een verkoopovereenkomst voor een woning opstellen. Het belangrijkste punt was dat de feitelijke levering (sleuteloverdracht) op een later moment zou plaatsvinden dan de juridische levering (de akte ondertekenen bij de notaris). De AI-tool had dit verschil in leveringsmomenten echter niet opgenomen in de overeenkomst. De door u geproduceerde koopovereenkomst werd ondertekend. Het gevolg: een geschil met de koper over het moment van de feitelijke levering en onnodige kosten voor partijen. 

Wilt u toch AI gebruiken voor een juridisch probleem, wees dan heel voorzichtig en controleer alle bronnen. Vaak refereert AI naar blogs van advocatenkantoren die de onderwerpen nader uitleggen. Gebruik de AI niet om het probleem op te lossen of advies in te winnen, maar enkel om bijvoorbeeld juridische jargon uit te leggen. Dan kunt u uw situatie beter uitleggen aan uw juridische adviseur.

Contact

Wilt u weten hoe wij omgaan met uw juridische vraagstuk, of loopt u tegen een concreet probleem aan waarbij AI een rol heeft gespeeld? Neem gerust contact op met Stijn Willems via swillems@boersadvocaten.nl. Wij denken graag met u mee en zorgen dat u altijd kunt vertrouwen op een juridisch waterdicht advies.